Z CZYM MUSIMY SIĘ ZMIERZYĆ…

Antybiotykooporność możemy określić jako zdolność przeżycia bakterii w obecności antybiotyku. Bakterie mogą posiadać oporność naturalną (wrodzoną) na niektóre antybiotyki. Oporność może również zostać nabyta w wyniku mutacji genowych lub przekazania materiału genetycznego (z genami oporności) w obrębie gatunku lub między gatunkami. Nadużywanie antybiotyków przyczynia się do selekcji bakterii opornych, które we wszystkich niszach naszego ciała wypierają bakterie wrażliwe. Największy niepokój budzą bakterie oporne jednocześnie na wiele antybiotyków oraz zjawisko narastania oporności. Część szczepów wieloopornych może stać się szczególnie opornymi, a w końcu całkowicie opornymi.

wstep_02

MDR = multi-drug resistant = niewrażliwość na co najmniej jeden antybiotyk z trzech lub więcej klas leków przeciwbakteryjnych, aktywnych wobec danego gatunku drobnoustrojów.

XDR = extensive-drug resistant = niewrażliwość na 1 lub więcej antybiotyków we wszystkich, z wyjątkiem 2 lub mniej klas antybiotyków, np. K. pneumoniae ESBL-dodatnia, produkująca karbapenemazę KPC; E. faecium oporny na aminoglikozydy (HLAR) oraz glikopeptydy (VRE).

PDR = pan-drug resistant = brak wrażliwości na wszystkie antybiotyki we wszystkich klasach aktywnych wobec danego gatunku drobnoustroju. Uznanie drobnoustroju za PDR wymaga oznaczenia wrażliwości na wszystkie dostępne antybiotyki mające rejestrację i przydatne do leczenia zakażeń wywołanych daną grupą drobnoustrojów.

Najczęstszym czynnikiem etiologicznym zakażeń związanych z opieką medyczną są wielooporne bakterie Gram-ujemne (MDRGNO; Multi-drug Resistant Gram-Negative Organisms). Są bardzo różnorodną grupą, mającą jedną wspólną cechę – oporność na trzy lub większą ilość antybiotyków. MDRGNO często odpowiadają za poważne, zagrażające życiu zakażenia, które są trudne do opanowania ze względu na ograniczone możliwości terapeutyczne.

Antybiotykooporność patogenów bakteryjnych na dzień dzisiejszy to jedno z podstawowych niebezpieczeństw dla zdrowia publicznego na całym świecie. Kolejnym niebezpieczeństwem dla zdrowia publicznego jest “wychodzenie” bakterii opornych poza środowisko szpitalne. Szczepy MDR, które przez długie lata były czynnikiem etiologicznym zakażeń nabywanych w placówkach opieki medycznej, coraz częściej odpowiedzialne są za zakażenia nabywane w środowisku pozaszpitalnym.

Analiza wieloopornych szczepów bakteryjnych odpowiedzialnych za zakażenia szpitalne pozwoliła na stworzenie akronimu ESKAPE, który uwzględnia bakterie odpowiedzialne za 2/3 tych zakażeń. W związku z narastającym od kilkunastu lat problemem zakażeń wywołanych przez Clostridium difficile, jak również zakażeń wywoływanych przez oporne bakterie z rodziny Enterobacteriaceae, (inne niż Klebsiella pneumoniae i Enterobacter spp.) pojawiła się propozycja używania akronimu ESCAPE. Aktualnie, coraz częściej sygnalizuje się, że do tego “zestawu” bakterii trzeba będzie dodać gatunek Stenotrophomonas maltophilia, w związku z jego rosnącym znaczeniem w zakażeniach związanych z opieką medyczną (HAI; healthcare-associated infections, hospital-acquired infection), a akronimem będzie ESKAPE lub ESCAPES.

ESKAPE
Enterococcus faecium
Staphylococcus aureus
Klebsiella pneumonia
Acinetobacter baumannii
Pseudomonas aeruginosa
Enterobacter species

ESCAPE
Enterococcus faecium
Staphylococcus aureus
Clostridium difficile
Acinetobacter baumannii
Pseudomonas aeruginosa
Enterobacteriaceae

Kolejne zakładki przedstawiają problemy związane z zakażeniami wywołanymi przez ESCAPE oraz omówione działania profilaktyczne, jakie mogą, czy wręcz muszą, zostać podjęte w placówkach medycznych w celu zapobieżenia rozprzestrzenia się opornych bakterii jak i pojawiania się nowych.

 

wstep_03

 

wstep_04